เช็กลิสต์พฤติกรรมสร้างหนี้ที่ต้องระวังก่อนนำไปสู่การกู้ยืมเงิน

ปัจจัยหลาย ๆ อย่างในปัจจุบันที่ส่งผลให้ราคาสินค้าอุปโภค บริโภค และค่าครองชีพสูงขึ้น รวมทั้งการชอปปิงที่ทำได้ง่าย สะดวก และรวดเร็วผ่านโทรศัพท์มือถือ ซึ่งอาจทำให้เกิดการใช้จ่ายเกินความจำเป็น จนนำไปสู่การสร้างหนี้โดยไม่รู้ตัว ดังนั้น มาดูกันดีกว่าว่าพฤติกรรมสร้างหนี้มีอะไรบ้างที่ควรระมัดระวัง พร้อมเรียนรู้วิธีหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเหล่านี้ และสามารถชำระหนี้ได้โดยที่ไม่เป็นภาระกับกระเป๋าเงินของคุณไปพร้อม ๆ กัน

พฤติกรรมการเงินที่เสี่ยงต่อการสร้างหนี้

การใช้ชีวิตประจำวันที่ขาดการวางแผนทางการเงินที่ดี อาจนำไปสู่การสร้างหนี้ได้ง่ายกว่าที่คิด พฤติกรรมบางอย่างที่เรามองว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของวงจรหนี้สินที่ไม่มีที่สิ้นสุด การทำความเข้าใจและตระหนักถึงความเสี่ยงของพฤติกรรมทำให้เป็นหนี้เหล่านี้ คือก้าวแรกของการมีสุขภาพการเงินที่แข็งแรง

• ใช้จ่ายเกินรายได้ พฤติกรรมคลาสสิกที่พบได้บ่อยที่สุดคือการมีรายจ่ายมากกว่ารายรับ ไม่ว่าจะเป็นการใช้จ่ายตามอารมณ์ การซื้อของที่ไม่จำเป็น หรือการพยายามรักษาระดับการใช้ชีวิตให้ทัดเทียมผู้อื่น (Lifestyle Inflation) เมื่อรายได้ไม่เพียงพอต่อรายจ่าย ทางออกที่ง่ายที่สุดคือการพึ่งพาการกู้ยืม ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุและเป็นบ่อเกิดของหนี้ครัวเรือนที่บานปลายได้ในที่สุด
• ผ่อนของบ่อยเกินไป โปรโมชันผ่อน 0% อาจดูน่าดึงดูดใจและทำให้เรารู้สึกว่าสามารถเป็นเจ้าของสินค้าราคาแพงได้ง่ายขึ้น แต่การผ่อนสินค้าหลายชิ้นพร้อมกัน แม้จะเป็นยอดเล็ก ๆ แต่เมื่อรวมกันแล้วอาจกลายเป็นภาระรายจ่ายต่อเดือนที่สูงเกินกว่าจะรับไหว การผ่อนชำระที่ขาดการวางแผนที่ดีคือหนึ่งในพฤติกรรมสร้างหนี้ที่ทำให้เราติดกับดักการเป็นหนี้ระยะยาวโดยไม่จำเป็น
• ใช้บัตรเครดิตชำระขั้นต่ำ การจ่ายบัตรเครดิตแค่ขั้นต่ำอาจช่วยให้เรารู้สึกสบายใจในระยะสั้น แต่ในระยะยาวคือการเปิดประตูสู่กับดักดอกเบี้ยมหาศาล เพราะดอกเบี้ยจะถูกคำนวณจากยอดหนี้คงค้างทั้งหมด ทำให้ยอดหนี้ลดลงช้ามากหรืออาจเพิ่มขึ้นด้วยซ้ำ การกระทำเช่นนี้ไม่ต่างอะไรกับการยอมให้ มีแต่หนี้ เพิ่มพูนขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็น หนี้จน อย่างไม่รู้จบ

ผลกระทบเมื่อมีหนี้สะสมมากขึ้น

เมื่อการสร้างหนี้กลายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน ผลกระทบที่ตามมาไม่ได้มีแค่เรื่องตัวเลขในบัญชี แต่ยังส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อคุณภาพชีวิตในทุกด้าน การตระหนักถึงผลเสียเหล่านี้จะช่วยให้เราเห็นความสำคัญของการหลีกเลี่ยงพฤติกรรมสร้างหนี้ได้ดียิ่งขึ้น เพราะเมื่อรู้ว่าเป็นหนี้ต้องใช้คืนเสมอ

• ความเครียดทางการเงิน ความกังวลเรื่องหนี้สินเป็นสาเหตุสำคัญของความเครียดสะสม ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิต ไม่ว่าจะเป็นอาการนอนไม่หลับ ปวดศีรษะ หรือภาวะซึมเศร้า ความกดดันจากการหาเงินมาใช้หนี้ทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง และบั่นทอนความสุขในชีวิตประจำวัน
• ความสัมพันธ์ในครอบครัว ปัญหาหนี้ครัวเรือนมักเป็นสาเหตุอันดับต้น ๆ ของความขัดแย้งในครอบครัว การปกปิดหนี้สินหรือความตึงเครียดจากการเงินสามารถทำลายความไว้วางใจและสร้างบรรยากาศที่ไม่ดีในบ้านได้ ความสัมพันธ์ที่เคยดีอาจสั่นคลอนเพราะปัญหาการเงินที่รุมเร้า
• โอกาสกู้สินเชื่อใหม่ยากขึ้น ประวัติการชำระหนี้ที่ไม่ดีจะถูกบันทึกในเครดิตบูโร ซึ่งสถาบันการเงินทุกแห่งใช้เป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อ หากมีประวัติชำระล่าช้าหรือผิดนัดชำระบ่อยครั้ง โอกาสในการขอสินเชื่อใหม่ในอนาคต เช่น สินเชื่อบ้าน หรือสินเชื่อรถยนต์ จะเป็นไปได้ยากขึ้น หรืออาจได้รับอนุมัติในวงเงินที่น้อยและมีอัตราดอกเบี้ยที่สูงกว่าปกติ

สัญญาณเตือนว่าคุณกำลังเข้าสู่วงจรหนี้

หากเราเริ่มสังเกตเห็นสัญญาณเหล่านี้ นั่นอาจหมายความว่าเรากำลังเดินเข้าสู่วงจรของพฤติกรรมทำให้เป็นหนี้ที่ต้องรีบหยุดยั้งโดยด่วน ก่อนที่จะมีแต่หนี้จนหาทางออกไม่เจอ

• ไม่มีเงินออม/เงินสำรองฉุกเฉิน การไม่มีเงินเก็บเลยแม้แต่น้อยคือสัญญาณอันตรายที่สุด เพราะเมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน เช่น เจ็บป่วยกะทันหัน ตกงาน หรือต้องซ่อมแซมบ้าน ทางเลือกเดียวที่เหลืออยู่คือการกู้ยืม ซึ่งเป็นการสร้างหนี้ก้อนใหม่เพิ่มขึ้นมาทันที
• ต้องกู้ยืมเพื่อหมุนใช้หนี้เก่า การกู้เงินอีกก้อนเพื่อโปะหนี้อีกก้อน เป็นสัญญาณชัดเจนว่าเรากำลังติดอยู่ในวงจรหนี้ การกระทำเช่นนี้ไม่ได้ทำให้หนี้ลดลง แต่เป็นเพียงการย้ายหนี้จากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง ซึ่งอาจมีดอกเบี้ยสูงขึ้นและทำให้สถานการณ์เลวร้ายลง
• รายจ่ายตัดไม่ลงแม้มีหนี้เพิ่ม แม้จะรู้ตัวว่ามีหนี้สินเพิ่มขึ้น แต่ยังไม่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้จ่ายได้ ยังคงซื้อของฟุ่มเฟือย หรือใช้ชีวิตเหมือนเดิมไม่เปลี่ยนแปลง สะท้อนให้เห็นถึงการขาดวินัยทางการเงินอย่างรุนแรง ซึ่งเป็นต้นตอสำคัญของพฤติกรรมสร้างหนี้ที่แก้ไม่หาย

วิธีป้องกันไม่ให้เป็นหนี้

การป้องกันย่อมดีกว่าการแก้ไขเสมอ การสร้างเกราะป้องกันทางการเงินที่แข็งแกร่งเป็นวิธีป้องกันหนี้ที่ดีที่สุด การปรับเปลี่ยนมุมมองและสร้างนิสัยทางการเงินที่ดีตั้งแต่วันนี้ จะช่วยให้เราหลีกเลี่ยงการเป็นหนี้โดยไม่จำเป็น และมุ่งสู่การมีอิสรภาพทางการเงินได้อย่างยั่งยืน

• ทำบัญชีรายรับรายจ่าย พื้นฐานที่สุดแต่ทรงพลังที่สุด คือการจดบันทึกรายรับและรายจ่ายในแต่ละวัน เพื่อให้เราเห็นภาพรวมการใช้เงินของตัวเองอย่างชัดเจน ทำให้รู้ว่าเงินส่วนใหญ่หายไปกับอะไร และสามารถวางแผนลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นลงได้
• ตั้งเป้าหมายการออม ควรกำหนดเป้าหมายการออมให้ชัดเจน เช่น ออมเพื่อเป็นเงินสำรองฉุกเฉิน 3-6 เท่าของค่าใช้จ่ายต่อเดือน หรือออมเพื่อดาวน์บ้าน การมีเป้าหมายจะช่วยสร้างแรงจูงใจและทำให้เรามีวินัยในการเก็บออมมากขึ้น โดยอาจใช้วิธีหักเงินออมอัตโนมัติทันทีที่เงินเดือนออก
• ใช้เครดิตอย่างมีวินัย บัตรเครดิตเป็นเครื่องมือทางการเงินที่มีประโยชน์หากใช้อย่างถูกวิธี ควรรูดบัตรเฉพาะสินค้าที่จำเป็นและมั่นใจว่าสามารถชำระคืนได้เต็มจำนวนเมื่อถึงกำหนดชำระ เพื่อหลีกเลี่ยงดอกเบี้ยและสร้างประวัติเครดิตที่ดี การมีวินัยคือหัวใจสำคัญของวิธีป้องกันหนี้บัตรเครดิต

ทางออกเมื่อมีหนี้เกินตัว

สำหรับผู้ที่กำลังเผชิญกับสถานการณ์หนี้สินรัดตัว อย่าเพิ่งท้อแท้หรือหมดหวัง ทุกปัญหามีทางออกเสมอ การตั้งสติและเผชิญหน้ากับปัญหาอย่างจริงจัง คือสิ่งสำคัญที่จะนำเราออกจากวงจรหนี้ได้ในที่สุด

• เจรจาปรับโครงสร้างหนี้ ขั้นตอนแรกคือการรวบรวมรายการหนี้สินทั้งหมดแล้วติดต่อสถาบันการเงินเจ้าหนี้เพื่อขอเจรจาปรับโครงสร้างหนี้ ซึ่งอาจเป็นการขยายระยะเวลาผ่อนชำระเพื่อลดค่างวดต่อเดือน หรือขอลดอัตราดอกเบี้ย ซึ่งจะช่วยลดภาระและทำให้เราสามารถกลับมาชำระหนี้ได้อีกครั้ง
• ใช้สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำมาปิดหนี้แพง การรวมหนี้ (Debt Consolidation) คืออีกหนึ่งทางออกที่ดี โดยการขอสินเชื่อส่วนบุคคลหรือสินเชื่ออเนกประสงค์ที่มีอัตราดอกเบี้ยต่ำกว่า มาชำระหนี้บัตรเครดิตหรือหนี้นอกระบบที่มีดอกเบี้ยสูง วิธีนี้จะช่วยให้เราประหยัดค่าดอกเบี้ยและบริหารจัดการหนี้ได้ง่ายขึ้น เพราะเหลือผ่อนชำระแค่ที่เดียว
• ปรึกษาสถาบันการเงินที่น่าเชื่อถือ หากไม่สามารถจัดการปัญหาได้ด้วยตัวเอง การขอคำปรึกษาจากสถาบันการเงินที่น่าเชื่อถือ หรือหน่วยงานที่ให้คำปรึกษาด้านหนี้สิน เช่น คลินิกแก้หนี้โดยธนาคารแห่งประเทศไทย จะช่วยให้เราได้รับคำแนะนำและแนวทางในการแก้ไขปัญหาหนี้สินอย่างเป็นระบบและถูกวิธี

การสร้างวินัยทางการเงินในชีวิตประจำวัน

การปลดหนี้เป็นเพียงการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ แต่การสร้างวินัยทางการเงินที่ยั่งยืนคือการป้องกันปัญหาที่ต้นเหตุ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสร้างหนี้ในชีวิตประจำวันให้กลายเป็นนิสัยรักการออมและใช้จ่ายอย่างมีสติ จะช่วยสร้างความมั่นคงทางการเงินให้เราได้ในระยะยาว

• กำหนดงบประมาณต่อเดือน วางแผนการใช้เงินล่วงหน้าในแต่ละเดือน โดยแบ่งสรรปันส่วนเงินสำหรับค่าใช้จ่ายที่จำเป็น เงินออม และเงินสำหรับใช้จ่ายส่วนตัว การมีงบประมาณที่ชัดเจนจะช่วยควบคุมการใช้จ่ายไม่ให้เกินตัว
• ใช้เงินสดแทนบัตรเครดิต การใช้เงินสดจะทำให้เรารู้สึกถึงการใช้จ่ายจริง ๆ และเกิดความเสียดายมากกว่าการรูดบัตรเครดิต ซึ่งช่วยลดแนวโน้มการใช้จ่ายฟุ่มเฟือยและช่วยให้เรายึดตามงบประมาณที่วางไว้ได้ดีขึ้น
• ซื้อของตามแผนที่วางไว้ ก่อนไปซื้อของควรทำรายการสิ่งที่จำเป็นต้องซื้อและยึดตามรายการนั้นอย่างเคร่งครัด เพื่อหลีกเลี่ยงการซื้อของนอกแผนหรือการซื้อเพราะโปรโมชัน ซึ่งเป็นหนึ่งใน พฤติกรรมทำให้เป็นหนี้ที่พบได้บ่อย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหนี้ (FAQ)

เพื่อให้เข้าใจปัญหาหนี้สินยิ่งขึ้น เราได้รวบรวมคำถามที่หลายคนสงสัยเกี่ยวกับแนวทางการจัดการปัญหาทางการเงินเอาไว้ ไม่ว่าจะเป็นสาเหตุของการเกิดหนี้ วิธีแก้ไขเมื่อมีแต่หนี้ หรืออันตรายของหนี้รูปแบบต่าง ๆ เพื่อให้ทุกคนสามารถนำความรู้ไปปรับใช้และวางแผนการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ

พฤติกรรมแบบไหนทำให้เป็นหนี้เร็วที่สุด

พฤติกรรมทำให้เป็นหนี้ ที่เร็วที่สุดคือ "การใช้จ่ายเกินตัวอย่างสม่ำเสมอ" โดยเฉพาะการใช้บัตรเครดิตหรือบัตรกดเงินสดเพื่อซื้อสินค้าฟุ่มเฟือย หรือใช้จ่ายเพื่อรักษาวิถีชีวิตที่เกินกว่ารายได้จริง การผ่อนสินค้าหลายชิ้นพร้อมกัน และการจ่ายชำระแค่ขั้นต่ำ ล้วนเป็นตัวเร่งที่ทำให้ยอดหนี้พอกพูนขึ้นอย่างรวดเร็วจากดอกเบี้ยทบต้น จนนำไปสู่ภาวะหนี้สินล้นพ้นตัวได้ในเวลาไม่นาน การขาดการวางแผนและใช้เงินในอนาคตโดยไม่ไตร่ตรองคือหัวใจของปัญหานี้

เป็นหนี้บัตรเครดิตแก้อย่างไร

สิ่งแรกที่ต้องทำคือหยุดใช้บัตรเครดิตใบนั้นทันทีเพื่อไม่ให้สร้างหนี้เพิ่ม จากนั้นให้ตรวจสอบยอดหนี้ทั้งหมดและพยายามชำระคืนให้มากกว่ายอดขั้นต่ำในแต่ละเดือนเพื่อลดดอกเบี้ย หากมีหนี้บัตรหลายใบ อาจพิจารณาวิธีรวมหนี้โดยใช้สินเชื่อส่วนบุคคลที่มีดอกเบี้ยต่ำกว่ามาปิดยอดบัตรเครดิตทั้งหมด แล้วผ่อนชำระกับสถาบันการเงินเพียงแห่งเดียว ซึ่งจะช่วยลดภาระดอกเบี้ยและทำให้การจัดการหนี้ง่ายขึ้น

หนี้นอกระบบอันตรายอย่างไร

หนี้นอกระบบอันตรายอย่างยิ่งเนื่องจากมีอัตราดอกเบี้ยสูงเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดหลายเท่าตัว ทำให้ยอดหนี้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจนยากที่จะชำระคืนได้หมดสิ้น นอกจากนี้ วิธีการทวงหนี้มักเป็นการข่มขู่ คุกคาม หรือใช้ความรุนแรง ซึ่งผิดกฎหมายและเป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้กู้และครอบครัว การเป็นหนี้นอกระบบจึงไม่เพียงแต่สร้างปัญหาทางการเงิน แต่ยังทำลายความปลอดภัยและความสงบสุขในชีวิตด้วย

ใช้สินเชื่อหมุนเวียนช่วยลดหนี้ได้ไหม

สินเชื่อหมุนเวียนหรือบัตรกดเงินสดสามารถเป็นเครื่องมือช่วยลดภาระหนี้ได้ หากนำไปใช้ถูกวัตถุประสงค์ เช่น การนำเงินก้อนไปปิดหนี้ที่มีดอกเบี้ยสูงกว่าอย่างหนี้นอกระบบหรือหนี้บัตรเครดิตบางประเภท (เรียกว่าการรวมหนี้) แต่หากนำไปใช้เพื่อการบริโภคหรือใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเพิ่มเติม ก็จะกลายเป็นการสร้างหนี้ก้อนใหม่และทำให้สถานการณ์ทางการเงินแย่ลงกว่าเดิม ดังนั้น ประสิทธิผลจึงขึ้นอยู่กับวินัยและวัตถุประสงค์ของผู้ใช้งานเป็นสำคัญ

วิธีเริ่มต้นปลดหนี้ที่ทำได้จริงคืออะไร

วิธีเริ่มต้นที่ทำได้จริงคือการยอมรับความจริงและเผชิญหน้ากับปัญหา โดยเริ่มจากการลิสต์รายการหนี้สินทั้งหมดที่มี เพื่อให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจน จากนั้นให้จัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายอย่างละเอียดเพื่อหาทางลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นและเพิ่มเงินสำหรับชำระหนี้ แล้วเลือกกลยุทธ์การชำระหนี้ เช่น จ่ายหนี้ก้อนเล็กที่สุดก่อน (Snowball) หรือจ่ายหนี้ที่ดอกเบี้ยสูงสุดก่อน (Avalanche)

ถึงแม้ว่าหลายคนจะบริหารจัดการเงินดีแล้ว แต่การมีแผนสำรองทางการเงิน ก็เป็นแผนการจัดการเกี่ยวกับการเงินที่ชาญฉลาด อย่างการมีบัตรกดเงินสดติดตัวไว้ใช้ยามจำเป็น หรือมีไว้สำหรับใครที่กำลังวางแผนปิดยอดหนี้ และต้องการรวมหนี้ไว้ในบัตรใบเดียว การมีบัตรกดเงินสดก็จะช่วยให้จัดการหนี้สินได้ดียิ่งขึ้น ทำให้เราไม่ต้องเสียดอกเบี้ยหลายต่อ ซึ่งบัตรกดเงินสดยูเมะพลัสเป็นหนึ่งในตัวช่วยทางการเงินที่จะช่วยให้คุณบริหารจัดการเงินได้อย่างคุ้มค่า สำหรับใครที่สนใจสมัครบัตรกดเงินสดยูเมะพลัสก็สามารถสมัครผ่านทางออนไลน์ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

*อัตราดอกเบี้ย 19.8% - 25% ต่อปี, กู้เท่าที่จำเป็นและชำระคืนไหว, ดูเงื่อนไขได้ที่เว็บไซต์ยูเมะพลัส